Vì Sao Kiêng Làm Việc Lớn Tháng Cô Hồn (7 Âm Lịch)?
Trong văn hóa Việt Nam, tháng 7 Âm lịch luôn là một khoảng thời gian đặc biệt, người ta thường gọi đây là “Tháng Cô Hồn”, một cái tên khiến nhiều người liên tưởng đến những điều huyền bí, những vong linh trở về dương gian và những điều kiêng kỵ mà người xưa truyền lại.
Cũng vì thế, tháng 7 thường được xem là thời điểm nên hạn chế làm những việc quan trọng như cưới hỏi, động thổ, khai trương, mua bán nhà cửa hay bắt đầu một công việc lớn. Có người tin rằng đây là tháng có nhiều âm khí, dễ gặp những điều không may. Nhưng cũng có người cho rằng đó chỉ là một quan niệm dân gian đã tồn tại qua nhiều thế hệ, và bản thân tháng 7 không hẳn là một tháng “xấu”.
Vậy vì sao người xưa lại kiêng làm việc đại sự trong tháng 7 Âm lịch? Tháng Cô Hồn thực sự có ý nghĩa gì? Và liệu có phải cứ bước vào tháng 7 là chúng ta nên lo lắng, dè chừng mọi việc?
Nếu bỏ qua nỗi sợ về ma quỷ và những điều huyền bí, nhìn sâu hơn vào nguồn gốc và ý nghĩa của tháng này, chúng ta có thể thấy phía sau những tục lệ ấy còn có một câu chuyện rất khác: câu chuyện về người đã khuất, về những người đang sống, về lòng hiếu thảo, sự tha thứ và những điều đôi khi chỉ đến khi quá muộn chúng ta mới nhận ra.
Thời gian diễn ra tháng cô hồn
- Bắt đầu: Từ mùng 2 tháng 7 Âm lịch. Diêm Vương mở cửa Quỷ Môn Quan cho phép các vong linh, quỷ đói (ngạ quỷ) rời khỏi âm phủ để trở về dương gian thăm thân nhân hoặc đi ngao du dương giới.
- Kết thúc: Đúng 12 giờ đêm ngày 14 tháng 7 Âm lịch (chuẩn bị bước sang ngày Rằm 15/7). Lúc này, tất cả các vong hồn buộc phải quay trở về cõi âm, cửa địa ngục khóa lại, kết thúc thời gian ở lại trần thế.
Ý nghĩa nhân văn của Tháng Cô Hồn
Diêm Vương đã để chúng sinh (dưới Âm Phủ) dù là ngạ quỷ hay đã được siêu thoát, dù vẫn chất chứa oán niệm hay đã buông bỏ được hận thù đều có quyền quay lại nhân gian thăm con cháu, thân quyến từ 2/7 đến 14/7 (Âm Lịch).
Đó là lời nhắc rằng:
- Người từng tốt vẫn đáng được tưởng nhớ;
- Người từng sai lầm vẫn đáng được tha thứ;
- Người còn nhiều oán niệm vẫn cần được hóa giải.
Bởi vì khi một người chết đi, rất nhiều thứ sẽ trở thành “giá như” ở cả người sống lẫn người đã khuất:
- Giá như ngày đó mình nói lời xin lỗi;
- Giá như mình nói rằng mình thương người ở lại;
- Giá như mình không giận nhau;
- Giá như mình dành thêm thời gian cho người thân;
- Giá như trước khi họ đi, mình đã kịp nói một lời tử tế.
Tháng Cô Hồn (tháng 7 Âm lịch) không chỉ là dịp để con cháu hướng về công ơn sinh thành của ông bà, tổ tiên mà còn là cả với những linh hồn bơ vơ không ai thờ cúng, không có nơi để trở về vào ngày giỗ của họ. Vì thế Tháng Cô Hồn còn là biểu tượng của lòng từ bi, là lúc để buông bỏ chấp niệm, thậm chí là để bao dung cho chính mình (Bao dung không có nghĩa là phủ nhận tổn thương hay cho rằng người đã khuất không sai. Bao dung là không để lỗi lầm của người đã khuất tiếp tục làm khổ cuộc đời người đang sống.)
Vì vậy, nếu nhìn theo hướng nhân văn:
Tháng cô hồn không chỉ là tháng của những vong hồn.
Đó còn là tháng dành cho những người đang sống — để nhớ, để thương, để tha thứ, để làm việc thiện và để sống tử tế hơn.
Điều này giải thích vì sao lại có Lễ xá tội vong nhân, Vu lan báo hiếu hay tục Cúng cô hồn vào tháng 7 Âm lịch
Tại sao lại không nên làm những việc lớn trong tháng cô hồn ?
Không có thông tin cụ thể nào trong các tài liệu về tháng cô hồn giải thích việc vì sao nó lại coi là tháng xấu. Nhưng theo lý thuyết về Âm Dương mà tôi hiểu và những trao đổi với một số thầy Phong thủy, tôi thấy có hai cách lý giải chính:
- Mất cân bằng âm dương: từ ngày mùng 2 đến hết ngày 14/7 một số lượng khổng lồ các vong linh sẽ được quay trở lại dương gian, âm khí lúc này sẽ trở nên dầy đặc. Ngoài ra tháng 7 âm lịch có Thiên can Âm Thủy (can Quý) đang quản trung cung, do vậy theo lý học thì tháng này âm khí rất vượng. Theo lý thuyết về âm dương thì bất cứ thứ gì mất cân bằng đều sinh ra vấn đề, cái này đã được kiểm chứng bởi y học phương đông (Đông Y). Với cá nhân tôi, đây là một khía cạnh mang tính logic chứ không hẳn chỉ là huyền học.
- Không phải mọi vong linh đều đã được siêu thoát: Diêm Vương không quy định ai không được trở lại dương gian, điều này có nghĩa là kể cả cả những vong linh chưa được siêu thoát, những oan hồn trong lòng chất chứa oán niệm, thù hận cũng được quay lại nhân gian, đây chính là cơ hội để họ trả thù những người mà họ cho là đã hại mình. Cùng với những vong linh chất chứa oán hận thì còn có ngạ quỷ (ma đói) đã phải chịu cảnh đói khát khổ sở, Tháng Cô Hồn là lúc (cơ hội) để họ quấy nhiễu nhân gian.
Vậy tháng 7 Âm lịch có thực sự là tháng xấu không?
Theo hiểu biết và quan điểm cá nhân thì vừa CÓ vừa KHÔNG, bởi vì 2 yếu tố sau:
- Thứ nhất: Nếu xem xét kĩ thì Tháng Cô Hồn không phải là toàn bộ tháng 7 Âm lịch, mà nó chỉ có 13 ngày đầu tiên của tháng 7. điều này không hề mâu thuẫn với các lý thuyết huyền học (Kinh dịch, Tử vi hoặc Phong thủy) rằng không hề có cái gì (quẻ) hoàn toàn tốt hoặc hoàn toàn xấu. Rõ ràng truyền thuyết đã chỉ ra rằng, kết thúc ngày 14/7 thì tất cả các vong linh đều phải trở lại Âm giới, lúc này Trần gian sẽ trở lại trạng thái cân bằng, không còn cô hồn nào quậy phá nữa. Vậy thì tháng 7 sẽ chỉ xấu vỏn vẹn 13 ngày đầu tháng mà thôi.
- Thứ hai: Không phải tất cả mọi người đều sẽ bị âm hồn/ngạ quỷ quậy phá. Trong quan niệm truyền thống, người có Phước đức, được các cụ phù hộ (Âm phần), ở nơi có vượng khí (Phong thủy), có nền tảng kiến thức tốt thường được tin rằng ít gặp những điều bất trắc. Dù nhìn theo tín ngưỡng hay tâm lý học, điểm chung vẫn là: Được nuôi dạy tử tế, sống ngay thẳng, bao dung và tích cực giúp con người có cảm giác vững vàng hơn trước những điều mình không thể kiểm soát.
Nếu bạn tin vào phong tục, tín ngưỡng và những điều kiêng kỵ mà ông cha truyền lại, thì việc chọn một thời điểm khác để làm những việc đại sự cũng chẳng có gì là xấu. Khi có thể chủ động lựa chọn, chọn một thời điểm khiến bản thân và gia đình cảm thấy an tâm, thuận lòng cũng là một cách tôn trọng truyền thống.
Nhưng nếu công việc bắt buộc phải tiến hành trong tháng cô hồn, cũng không nên vì thế mà cho rằng chắc chắn sẽ gặp điều không may. Cô hồn hay ngạ quỷ không thể quyết định toàn bộ vận mệnh của một con người chỉ trong 13 ngày. Điều quan trọng hơn vẫn là cách chúng ta chuẩn bị, cách chúng ta hiểu (nhìn nhận) về những vấn đề trong cuộc sống.
Bởi suy cho cùng, điều đáng sợ nhất không phải là làm một việc lớn vào tháng 7, mà là chúng ta đã không hành động cho những điều chúng ta thực sự muốn (chỉ với lý do là tháng cô hồn) hay khi người thân còn bên cạnh mà chúng ta đã không kịp yêu thương, đến lúc họ rời đi rồi mới nhận ra mình còn quá nhiều điều chưa kịp thực hiện cùng nhau.
Vì vậy, nếu có một điều đáng làm trong tháng 7, có lẽ đó không phải là sợ hãi mà là sống tử tế hơn, mạnh mẽ hơn, yêu thương nhiều hơn, biết ơn người còn sống và dành một phần lòng thành để tưởng nhớ những người đã khuất.
Đó có lẽ mới là ý nghĩa sâu xa nhất mà tháng 7 Âm lịch có thể nhắc chúng ta.
